Palestina: de oorzaken en gevolgen van de oorlog en de bezetting in 2026
De crisis in Palestina, en in het bijzonder in de Gazastrook, sleept al decennialang aan. Palestijnse families worden al generaties lang geteisterd door oorlog, kolonisatie en verdrijvingen. Op deze pagina lees je meer over de geschiedenis van Palestina en het werk van Oxfam België.
Wat doet Oxfam België in palestina?
Oxfam België heeft sinds de jaren 50 een samenwerking met tal van organisaties en medewerkers in de bezette Palestijnse gebieden. Samen willen we de levensomstandigheden van de Palestijnse burgers verbeteren.
Want hun rechten worden met de voeten getreden. Elke Palestijnse familie kent de dagelijkse vernederingen, de willekeurige arrestaties, de onderdrukking, de onteigeningen. Ze staan machteloos tegenover een krachtpatser als de staat Israël en zijn leger.
We focussen op de oorzaken en gevolgen van ongelijkheid - en dat op 4 manieren.
1. PROGRAMMA's op lange termijn
Oxfam België steunt verschillende langetermijnprojecten. Daarvoor werkt een Oxfam-team van 80 medewerkers vanuit Jeruzalem, Ramallah en Gaza Stad samen met lokale partners.
Dankzij de giften van onze schenkers hebben we sinds 2021 al ruim 900.000 mensen kunnen helpen. De focus ligt op gendergelijkheid, economische rechtvaardigheid en humanitair werk.
Concreet zette Oxfam België mee haar schouders onder:
- De plaatsing van ontziltingsinstallaties en een afvalzuiveringsinstallatie voor schoon water.
- Ondersteuning van kleinschalige (landbouw)ondernemingen en start-ups in de toeristische en digitale sectoren.
- Vrouwen begeleiden in het verdedigen van hun erfrechten,
- Duurzame en veerkrachtige landbouw stimuleren: steun aan de hele waardenketen (van productie over verwerking tot het op de markt brengen) van verse groenten. De focus hierbij ligt op machtsverwerving door vrouwen en jongeren en lokale beleidsbeïnvloeding hierrond.
- Overlevenden van gendergerelateerd geweld begeleiden, waaronder psychosociale- en economische ondersteuning, zoals het opzetten van een eigen onderneming,
- Watervoorzieningen herstellen in scholen en ziekenhuizen
- Materiaal aankopen voor lokale vissers in Gaza.
- Het maatschappelijk middenveld (vooral jongerenorganisaties) versterken met het oog op de verdediging van hun bewegingsvrijheid
2. Noodhulp bij crisissituaties
Helaas maakte Palestina al verschillende acute, humanitaire noodsituaties door. Met de belegering op Gaza als meest recente voorbeeld. In die gevallen zet Oxfam België een noodfonds in om humanitaire hulp te bieden.
Naargelang de specifieke noden leveren we samen met onze partners drinkbaar water en voedsel. We zorgen ook voor sanitaire infrastructuur zoals latrines, douches en handwaspunten. En we beschermen ook de meest kwetsbare mensen zodat hun basisrechten en waardigheid gerespecteerd worden.
Doe een gift aan het noodfonds
Steun de burgers van Gaza via ons noodfonds.
3. Eerlijke handel stimuleren
In Palestina leeft de overgrote meerderheid van de mensen van de landbouw. Deze sector is van levensbelang voor de gemeenschappen die onder de Israëlische bezetting leven. Oxfam vindt dat Palestijnse boer.inn.en absoluut recht hebben op toegang tot de internationale markt. Daarom blijven we, ondanks de vele obstakels, alles op alles zetten om fair trade uit Palestina te kopen en te verkopen.
Zo heeft Oxfam sinds 1992 een sterke samenwerking met het de ngo PARC (Palestinian Agricultural Relief Commitee) en haar handelspoot, de boerencoöperatie Al Reef. Op de Westelijke Jordaanoever in de buurt van Jenin en Jericho produceren ze biologische en fairtrade-olijfolie, -medjouldadels en –maftoulcouscous. De producten zijn via Oxfam Fair Trade te verkrijgen in de Oxfam-Wereldwinkels en via de webshop.
In 2021 steunde Oxfam Al Reef bijvoorbeeld met de aankoop van een graanmolen. Meteen de start van een nieuwe coöperatie voor vrouwen. De tien vrouwelijke leden van Al Maktoz produceren tarwemeel, en rollen die vervolgens met de hand tot heerlijke maftoulcouscous. Een uitgekiend businessplan ondersteunt hun werking; zo malen ze ook graan voor andere lokale producenten en exporteren biologische couscous.
Commerciële langetermijnssamenwerkingen zijn van cruciaal belang voor de producentencoöperaties in Palestina. De samenwerking sinds 1992 garandeert onder meer:
Fair trade, eerlijke verloning naar werk
De mogelijkheid om te investeren in biolandbouw
De versterking van de positie van de vrouw (als onderneemster)
Voedselzekerheid voor de boer.inn.en en hun gezinnen
4. Beleidsbeïnvloeding: de stem van de Palestijnen
Met Oxfam België zetten we politieke druk om het zelfbeschikkingsrecht van de Palestijnse burgers te respecteren. Zij moeten kunnen beslissen over hun toekomst en hun mensenrechten moeten gerespecteerd worden.
Zo lanceerden we in maart 2026 de campagne #VoicesRiseUp. Met deze campagne eisen we dat de Belgische regering haar beloftes nakomt en dat er einde komt aan de straffeloosheid.
Doe mee met #VoicesRiseUp. Oxfam België heeft jou nodig om de politieke druk op te voeren.
Gaza
Gaza is een smalle strook land met een luttele oppervlakte van 365km², omringd door Israël, Egypte en de Middellandse Zee. Er wonen ruim 2,1 miljoen mensen, waarvan de helft jonger is dan 18 jaar. Het is één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. ‘Wonen’ kunnen we eigenlijk vervangen door ‘opgesloten’: Israël bezet het luchtruim en controleert het zeegebied. Het IDF (Israël Defense Forces, het leger) voert met gezette regelmaat een grondoffensief uit.
Nadat Hamas in 2008 de macht overneemt, sluit Israël Gaza hermetisch af. Ook buurland Egypte blokkeert de grens met Gaza. Volgens Israël is dit vanwege de nationale veiligheid, maar de internationale gemeenschap veroordeelt deze blokkade, die nu al bijna 17 jaar duurt. Gaza kreeg sinds 2008 al te maken met 5 gewelddadige, militaire interventies.
De VN noemt Gaza de openluchtgevangenis, waar alles van elektriciteit, voeding over 3G en water, tot gezondheidszorg en onderwijs gecontroleerd, beheerd en verhinderd wordt door Israël. Zo was al lang vóór 7 oktober 2023, 97% van het water in Gaza niet geschikt voor consumptie. 80% van de bevolking was al voor de huidige oorlog afhankelijk van noodhulp. Ruim 40% van de mensen die kunnen en willen werken zijn helaas werkloos. In 2012 al declareerde de VN dat Gaza onleefbaar zou zijn tegen 2020 ...
De gevolgen zijn enorm. De blokkade heeft de economie totaal ontwricht: handel met andere Palestijnse gebieden of het buitenland is sterk gelimiteerd tot onbestaand. De humanitaire nood is er, zelfs zonder oorlog, torenhoog. Al lang voor de situatie escaleerde op 7 oktober 2023, had Gaza dagelijks nood aan 500 vrachtwagens aan humanitaire hulp.
De Westelijke Jordaanoever
De Westelijke Jordaanoever bevindt zich naast Jordanië en Israël en heeft zo’n 3 miljoen Palestijnse inwoners. Sinds de Oslo-akkoorden uit 1995 is het gebied verdeeld in drie zones (Areas). De opdeling was voorzien voor een periode van 5 jaar ...
- In Area A oefent de Palestijnse Autoriteit maximale, maar nog steeds niet complete, controle uit over de veiligheid en het burgerlijk bestuur.
- In Area B gaat de Palestijnse Autoriteit wel over het burgerlijk bestuur, maar heeft de Israëlische regering het veiligheidstoezicht.
- Tot slot is er Area C, dat 60% van de Westelijke Jordaanoever beslaat. De grote meerderheid van de Palestijnse landbouwgebieden, zo’n 63%, bevindt zich in Area C. Dit gebied valt volledig onder Israëlisch veiligheidstoezicht en burgerlijk bestuur. In de provincies Jericho en Jenin, waar ook Oxfam partners heeft, alsook in Oost-Jeruzalem wordt er gretig aan landroof gedaan: Israëlische kolonisten slaan, vaak met geweld, huizen en gronden aan.
Het aantal illegale Israëlische nederzettingen en Israëlische kolonisten is de laatste jaren fors gestegen. Volgens het internationaal recht zijn deze nederzettingen illegaal. Zowel de Europese Unie als de Verenigde Naties beschouwen die nederzettingen als een obstakel voor de vrede.
Toch verlenen de Israëlische autoriteiten ieder jaar weer nieuwe vergunningen om nederzettingen te bouwen en richten de kolonisten ook nieuwe zogeheten outposts op die zelfs volgens Israël illegaal zijn, maar wat wel de facto gesteund wordt door de regering. Ondertussen wonen er ruim 650.000 kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, tegenover zo’n drie miljoen Palestijnen.
Oost-Jeruzalem
Oost-Jeruzalem is onderdeel van de Westelijke Jordaanoever. De eeuwenoude stad is zeer belangrijk voor zowel Joden, Christenen en Moslims. Jeruzalem is in tweeën gesplitst: het oostelijke gedeelte behoort de Palestijnen toe. Israël beschouwt de hele stad als haar hoofdstad, maar deze claim wordt internationaal niet erkend. Ook in Oost-Jeruzalem verjagen Israëlische kolonisten de Arabische bewoners en nemen hun huizen in.
Het begin van Palestina
Het gebied dat nu Palestina heet, werd in de oudheid bewoond door verschillende volkeren zoals de Kanaänieten, Filistijnen en Israëlieten. Er ontstonden koninkrijken zoals Israël en Juda. Later kwamen de Assyriërs, Babyloniërs, Perzen en Romeinen aan de macht. De Romeinen gaven het gebied de naam "Palaestina". Tijdens de Byzantijnse periode groeide het uit tot een belangrijk christelijk centrum.
In de 7e eeuw veroverden islamitische legers Palestina. Behalve tijdens de Kruistochten bleef het onder islamitisch bestuur tot het begin van de 20e eeuw. Toen maakte het deel uit van het Ottomaanse Rijk.
Brits mandaat en de opkomst van nationalisme (1917)
Na de Eerste Wereldoorlog en de val van het Ottomaanse Rijk kwam Palestina onder Brits mandaat. In deze periode groeiden zowel het Arabisch-Palestijnse als het Joodse nationalisme. De Balfour-verklaring van 1917, waarin de Britse regering steun uitsprak voor "een nationale thuis voor het Joodse volk" in Palestina, veroorzaakte spanningen tussen Joden en Arabieren.
VN-verdelingsplan en oprichting van Israël (1947)
Na de Tweede Wereldoorlog groeide de druk om het Joodse en Palestijnse vraagstuk op te lossen. De Holocaust versterkte de roep om een Joodse staat. Palestijnse Arabieren en Arabische landen keerden zich echter fel tegen het idee.
In 1947 stelde de Verenigde Naties een verdelingsplan voor. Palestina zou worden opgesplitst in een Joodse en een Arabische staat. Jeruzalem zou onder internationaal bestuur komen.
Joodse leiders gingen akkoord met het plan, ondanks bezorgdheid over de verdeling en de status van Jeruzalem. Palestijnse Arabieren en Arabische landen wezen het plan resoluut af.
Onafhankelijkheidsverklaring en oorlog (1948)
Op 14 mei 1948 riep David Ben-Gurion de onafhankelijkheid van Israël uit. Dat gebeurde één dag voordat het Britse mandaat eindigde. De VS en de Sovjet-Unie erkenden de nieuwe staat meteen. Arabische buurlanden—Egypte, Jordanië, Syrië, Irak en Libanon—vielen Israël daarop militair aan. Dit leidde tot de Eerste Arabisch-Israëlische Oorlog (1948-1949).
Israël wist stand te houden en breidde zijn grondgebied uit ten opzichte van het VN-plan. Jordanië bezette de Westelijke Jordaanoever en Egypte kreeg de controle over de Gazastrook.
Honderdduizenden Palestijnen vluchtten of werden verdreven uit hun dorpen. Deze gebeurtenis staat bekend als de Nakba (‘catastrofe’). Veel vluchtelingen belandden in kampen en konden niet terugkeren.
De Zesdaagse Oorlog (1967)
In 1967 brak de Zesdaagse Oorlog uit. Israël bezette de Westelijke Jordaanoever, de Gazastrook en Oost-Jeruzalem.
De Oslo-akkoorden (1993-1995)
In 1987 brak in de bezette Palestijnse gebieden een opstand uit tegen de aanhoudende bezetting. Deze intifada zou jaren duren.
In een poging tot een oplossing sloten de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) en Israël de Oslo-akkoorden, een reeks vredesovereenkomsten.
De belangrijke punten van de akkoorden waren:
- Wederzijdse erkenning: Israël erkende de PLO als vertegenwoordiger van het Palestijnse volk. De PLO erkende het bestaansrecht van Israël.
- Palestijnse autonomie: De Palestijnse Autoriteit (PA) werd opgericht en kreeg tijdelijk zelfbestuur over delen van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook.
- Gefaseerde Israëlische terugtrekking: Israël beloofde zich geleidelijk terug te trekken uit bepaalde Palestijnse gebieden.
Daarnaast werd de Westelijke Jordaanoever verdeeld in drie zones en Palestijnse verkiezingen werden toegestaan. Mahmoud Abbas is sindsdien president van de PA.
Binnen vijf jaar zouden onderhandelingen volgen over definitieve kwesties zoals grenzen, Jeruzalem, vluchtelingen en nederzettingen. Maar een definitief akkoord werd nooit bereikt.
Hamas wint verkiezingen (2007)
In 2007 won de Palestijnse beweging Hamas de verkiezingen in de bezette gebieden. De internationale gemeenschap erkende de uitslag niet. In 2008 greep Hamas de macht in Gaza, terwijl de PA de Westelijke Jordaanoever bleef besturen. Sindsdien zijn er meerdere conflicten geweest tussen Hamas en Israël, én spanningen tussen Hamas en de PA.
Na de machtsovername door Hamas sloot Israël Gaza hermetisch af. Ook Egypte blokkeerde de grens. Israël verklaarde dat dit om veiligheidsredenen gebeurde, maar de internationale gemeenschap veroordeelde de blokkade. Die duurt nu al bijna 17 jaar. Sinds 2008 kende Gaza vijf zware militaire aanvallen.
Aanval van Hamas en start oorlog in Gaza (2023)
Op 7 oktober 2023 voerde de Palestijnse beweging Hamas, een dodelijke aanval uit op Israël. Naar schatting 1.200 Israëliërs kwamen hierbij om het leven. Hamas nam zo’n 250 mensen gevangen, vandaag worden nog steeds gijzelaars vastgehouden in de Gazastrook.
Israël reageerde met een ongezien militair offensief op de Gazastrook, waarbij al meer dan 50.000 Palestijnen, voornamelijk burgers en waarvan al meer dan 14.500 kinderen, vermoord werden. Ruim 90% van de bevolking moest vluchten. De humanitaire nood is enorm, maar Israël weigert hulp toe te laten – behalve tijdens het staakt-het-vuren begin 2025 dat twee maanden duurde.
Op de Westelijke Jordaanoever werden diverse aanvallen van Israëlische kolonisten en militairen gemeld. 10 Israëliërs en 388 Palestijnen kwamen hierbij al om te leven.
Internationale organisaties waarschuwen al langer voor oorlogsmisdaden zoals etnische zuivering en gedwongen ontheemding. Begin 2024 erkende het Internationaal Gerechtshof de ernstige dreiging van genocide. Tegelijk lopen er internationale juridische procedures tegen Israëlische functionarissen. Ondertussen blijft de oorlog in Gaza duren.
Wat kan jij doen voor Palestina?
Oxfam België blijft de situatie in Palestina op de voet volgen. Net zoals al onze vrijwilligers, schenkers, medewerkers en achterban blijven we pleiten voor een duurzame oplossing. Maar ook jij kan actie ondernemen.
Teken onze brief aan premier De Wever en de petitie voor een permanent staakt-het-vuren.
Koop de producten van onze Palestijnse partners in je lokale wereldwinkel.
Blijf op de hoogte van onze laatste acties en oproepen. Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief.
Het laatste nieuws rond de oorlog in Gaza
Kort na de gruwelijke aanval van Hamas in oktober 2023 ontketende Israël een militair offensief. Hoewel de Israëlische regering beroep deed op haar ‘recht op verdediging’ en de bewering dat Hamas-kopstukken zich schuilhouden in Gaza, werd de belegering van Gaza al snel buitenproportioneel. De Israëlische regering kondigde bovendien aan dat voedsel, water, elektriciteit en brandstof de al kwetsbare bevolking van Gaza niet meer zou bereiken. En dit boven op de blokkade van Gaza, die al 17 jaar aanhoudt.
Oxfam België houdt de situatie in de bezette Palestijnse gebieden, in het bijzonder in Gaza, al geruime tijd nauwlettend in de gaten. Sinds begin oktober 2023 hebben we onze waakzaamheid verhoogd. Dit gebeurt ook in Oxfam International verband. Zoals rond elk thema verloopt de externe communicatie en beleidsbeïnvloeding op een gecoördineerde manier waarbij ook compromissen moeten gevonden worden tussen de 21 leden van de Oxfam-confederatie.
Met meest recente nieuws over Gaza en de Westelijke Jordaanoever vind je hier.
Geef voor Gaza
Geef voor Gaza
Oxfam België blijft de situatie op de voet volgen. Net zoals al onze schenkers, medewerkers en achterban hopen we op een permanente en vredevolle oplossing.
Op de hoogte blijven van onze laatste acties en oproepen? Dat kan via:
En/of
Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief
Wil je nog meer doen?