Energiefacturen stijgen door conflicten, maar actieplan van minister van Energie Bihet blijft uit
Onze energiefacturen blijven sterk stijgen.De oorzaak: het geopolitieke conflict in Iran en breder in Zuidwest-Azië (het ‘Midden-Oosten’). Die conflicten drijven de prijzen van fossiele brandstoffen op en maken duizenden slachtoffers. Deze ernstige situatie komt boven op een lange lijst van problemen door fossiele brandstoffen: meer uitstoot van broeikasgassen en groeiende ongelijkheid.
Tegelijk bereidt de internationale gemeenschap zich voor op de conferentie van Santa Marta in Colombia, waar 45 landen – waaronder België – willen werken aan een uitstap uit fossiele brandstoffen. Opvallend: de Belgische minister van Energie, Mathieu Bihet, heeft nog geen nationaal actieplan voorgesteld.
Wat zijn fossiele brandstoffen?
Om ons te verwarmen, ons te verplaatsen en licht te hebben, hebben we energie nodig. Er zijn verschillende soorten energie: hernieuwbare energie (zoals zon en water) en niet-hernieuwbare energie, waaronder fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen zijn aardgas, steenkool en aardolie. Die worden verwerkt tot gas, brandstof en stookolie.
Onze economie is sterk afhankelijk van deze energiebronnen. Ze zorgen voor elektriciteit, verwarming en transport. Maar hun gebruik heeft grote gevolgen voor mensen en milieu.
De bevolking betaalt de prijS
Energiefacturen stijgen door conflicten
Onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen maakt ons kwetsbaar voor prijsstijgingen. Dat gebeurt vooral bij geopolitieke conflicten, zoals de blokkade van de Straat van Hormuz.
De oorlog in Zuidwest-Azië en die in Oekraïne maken veel slachtoffers en doen energierekeningen sterk stijgen.
Klimaatrampen en gevolgen voor mensen
Fossiele brandstoffen zijn verantwoordelijk voor 91% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Die uitstoot veroorzaakt klimaatverandering met zware gevolgen:meer extreme weersomstandigheden (zoals overstromingen en droogtes), gedwongen verplaatsingen van mensen, tekort aan drinkwater, lagere landbouwopbrengsten en meer sterfte.
Deze problemen bedreigen het leven van miljoenen mensen wereldwijd en vergroten de ongelijkheid. Landen en mensen die het minst bijdragen aan de klimaatcrisis, worden het zwaarst getroffen.
Toenemende ongelijkheid
In landen waar fossiele brandstoffen worden gewonnen, heeft de industrie grote negatieve gevolgen.
Gemeenschappen krijgen te maken met: onteigening van hun land, milieuschade, schending van mensenrechten. Ook de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen neemt toe. Vrouwen worden vaak harder getroffen door bestaande ongelijkheden.
Het is tijd voor actie
De bevolking betaalt een hoge prijs voor fossiele brandstoffen. Die prijs is nog hoger voor kwetsbare groepen, zoals vrouwen en genderminderheden.
Ondertussen blijft de regering fossiele brandstoffen subsidiëren met 15 miljard euro per jaar. Ook laat ze toe dat een kleine groep bedrijven enorme winsten maakt tijdens deze crises.
De conferentie van Santa Marta: hoop, maar geen plan
Wat doen wereldleiders? In 2023 werd tijdens de COP28 voor het eerst afgesproken om fossiele brandstoffen af te bouwen. Sindsdien is er weinig vooruitgang. Tijdens de laatste COP in Brazilië bleef het stil.
Daarom hebben Colombia en Nederland een nieuwe conferentie gestart. Die vindt plaats van 23 tot 27 april in Santa Marta. Het doel is een concreet plan maken voor een wereld zonder fossiele brandstoffen. Dat plan wordt voorgesteld op de COP31 in Antalya (Turkije).
België neemt deel dankzij druk van het maatschappelijk middenveld. Minister van Klimaat Jean-Luc Crucke zal aanwezig zijn. Maar minister van Energie Mathieu Bihet (MR) heeft nog steeds geen nationaal plan voorgesteld.
Wat moet er gebeuren?
Door de schommelende energieprijzen, de klimaatrampen en de conflicten rond fossiele brandstoffen, moet de Belgische regering in actie komen.
Wij roepen de regering op om:
- Op een eerlijke manier te stoppen met fossiele brandstoffen. Dat betekent rekening houden met verschillen tussen mensen en landen, en met hun verantwoordelijkheid en middelen. Eerste stap: een nationaal actieplan opstellen voor België.
- Voldoende geld vrijmaken voor rechtvaardig klimaatbeleid: stoppen met subsidies voor fossiele brandstoffen (die niet sociaal zijn) extra belastingen invoeren voor vervuilende bedrijven en superrijken.
- Schade herstellen die is veroorzaakt door de fossiele sector en de rechten van getroffen gemeenschappen centraal zetten. Bijvoorbeeld door strengere regels voor bedrijven rond duurzaamheid (zorgplicht).
