Verborgen rijkdom van superrijken groter dan bezit armste helft wereld
Tien jaar na de Panama Papers blijkt dat superrijken nog steeds massaal geld wegsluizen naar belastingparadijzen. Dat meldt Oxfam in een nieuwe analyse die vandaag verschijnt, precies een decennium na het wereldwijde schandaal dat geheime offshoreconstructies blootlegde.
Volgens Oxfam staat er in 2024 wereldwijd 3,55 biljoen dollar aan onbelaste rijkdom geparkeerd in belastingparadijzen. Dat bedrag is groter dan de volledige economie van Frankrijk en meer dan het dubbele van het gezamenlijke bbp van de 44 minst ontwikkelde landen.
Het grootste deel van dat verborgen vermogen is in handen van een extreem kleine groep:
- De rijkste 0,1% bezit 80% van alle onbelaste offshore rijkdom.
De ultrarijke top — de rijkste 0,01% — bezit alleen al 1,77 biljoen dollar.
“Een schaduwwereld blijft bestaan”
Christian Hallum, belastingexpert bij Oxfam, zegt dat de Panama Papers destijds een wereld onthulden “waar de rijksten immense fortuinen buiten het zicht van belastingdiensten verplaatsen”. Volgens hem is er tien jaar later weinig veranderd.
Hij waarschuwt dat belastingontwijking door superrijken grote gevolgen heeft: minder geld voor ziekenhuizen en scholen, groeiende ongelijkheid en een systeem waarin gewone mensen de rekening betalen.
Vooruitgang, maar ongelijk verdeeld
Sinds de invoering van het systeem voor Automatische Uitwisseling van Informatie (AEOI) rond 2016 is de hoeveelheid onbelaste offshore rijkdom gedaald. Toch blijft het niveau hardnekkig hoog: ongeveer 3,2% van het mondiale bbp.
Bovendien profiteren vooral rijke landen van die vooruitgang. Veel landen in het Globale Zuiden zijn uitgesloten van het AEOI-systeem, terwijl zij belastinginkomsten het hardst nodig hebben.
Oxfam: “Tijd voor internationale actie”
Oxfam roept regeringen op om:
- Internationaal samen te werken aan strengere regels tegen belastingontwijking, onder meer via een nieuw VN-belastingverdrag.
- Belastingdiensten te versterken en te investeren in financiële transparantie, bijvoorbeeld via een wereldwijd vermogensregister.
- Hogere belastingen voor de rijkste 1% in te voeren, met extra hoge tarieven voor multimiljonairs en miljardairs.
- Belastingen op extreme rijkdom te heffen om ongelijkheid terug te dringen.
Uit onderzoek blijkt dat landen miljarden kunnen terugwinnen met een eerlijker internationaal belastingsysteem. Zo zou België volgens een recente studie jaarlijks tot 20 miljard euro extra kunnen innen.
de huidige stand van zaken
Sinds de Panama Papers is de totale offshore rijkdom wereldwijd zelfs gestegen, tot naar schatting 13,25 biljoen dollar in 2023. Het deel dat volledig onbelast blijft, is wel gedaald — maar die daling is de laatste jaren gestagneerd.
Vanaf maart 2025 doen 126 landen mee aan de internationale standaard voor automatische gegevensuitwisseling. Toch blijven veel lage-inkomenslanden buiten de boot vallen.
De VN-lidstaten zijn in 2025 begonnen met onderhandelingen over een nieuw wereldwijd belastingverdrag. Die gesprekken lopen tot 2027.