Interview: wat onze politici moeten doen tegen hittegolven, overstromingen en bosbranden.
De zomer die we momenteel beleven, lijkt allerminst op het seizoen waar we zo naar uitkijken. Eind juni was er in België alleen al een oversterfte van 2.000 mensen, te wijten aan de hittegolf. Intussen staan bossen overal in Europa in lichterlaaie. Zo'n 360.000 mensen moesten hun huis verlaten en tienduizenden hectaren natuur gingen in vlammen op. Tegelijk worden verschillende landen in West-Afrika getroffen door verwoestende moessonregens en overstromingen. Duizenden mensen zien hun leven overhoopgehaald en cruciale infrastructuur in de hele regio wordt vernietigd.
Op 15 juli stond België stil bij de vijfde verjaardag van de dodelijke overstromingen van 2021. 41 mensen kwamen toen om het leven. Vijf jaar later hebben we alvast één ding geleerd: zulke rampen zullen alleen maar vaker voorkomen als onze politici de klimaatcrisis blijven ontkennen of minimaliseren. Oxfam greep deze herdenking daarom aan om aan verschillende mensen de vraag te stellen: Wat moet onze regering doen om ons beter te beschermen tegen de klimaatcrisis?
Maria Alonso, getroffen door de overstromingen in Verviers, 2021
"Ik ben wat je een 'slachtoffer van de overstromingen' noemt, al hou ik niet van dat woord. Mijn leven werd geraakt door de overstromingen in Verviers, een stad waar zes mensen om het leven kwamen. Maar achter die doden schuilt nog een veel grotere groep slachtoffers: de mensen die het overleefden. Voor velen van hen voelt het, vijf jaar later, nog altijd alsof het gisteren was. Sommigen hebben nog steeds geen vaste woning. Daardoor zijn ze vandaag extra kwetsbaar voor hittegolven én toekomstige overstromingen."
We hebben inderdaad defensie nodig, de defensie van mensen. We moeten iedereen die in de Vesdervallei werd getroffen door de overstromingen verdedigen, en iedereen die vandaag lijdt onder de hitte.
Maria Alonso, getroffen door de overstromingen in Verviers, 2021
"Als politici zeggen dat niemand had kunnen voorzien wat er vijf jaar geleden is gebeurd, wil ik hen nog het voordeel van de twijfel geven. Maar in 2026 kan dat niet meer. Vandaag weet iedereen wat er op ons afkomt. De risico's zijn bekend, de waarschuwingen liggen op tafel en de gevolgen van niets doen zijn uitvoerig gedocumenteerd. Niet ingrijpen, de bevolking niet beschermen: dat is vandaag een politieke keuze. Onze veiligheid – die van mensen die nog altijd in kwetsbare omstandigheden leven én die van mensen die hun leven opnieuw hebben opgebouwd – hangt rechtstreeks af van de beslissingen die vandaag worden genomen. Als er niets verandert, zal de volgende overstroming veel meer dan 41 slachtoffers maken.
Vandaag horen we vooral dat de regering België opnieuw wil bewapenen en massaal wil investeren in wapens voor een mogelijke oorlog. Maar de oorlog hééft hier al plaatsgevonden. We hebben inderdaad defensie nodig, de defensie van mensen. We moeten iedereen die in de Vesdervallei werd getroffen door de overstromingen verdedigen, en iedereen die vandaag lijdt onder de hitte. De regering moet investeren in civiele bescherming. Als onze politici ons dan toch willen verdedigen, laat dan duidelijk zijn wie ze precies willen beschermen. Hogere belangen? Of de mensen die hier wonen?"
Alixe Anciaux, campaigner bij oxfam belgië
Om te beginnen moet de regering naar ons luisteren. De voorbije jaren kwamen duizenden mensen op straat om meer klimaatactie te eisen. Maar we hadden nooit het gevoel dat onze stem echt werd gehoord.
Alixe Anciaux, campaigner bij Oxfam België
"Om te beginnen moet de regering naar ons luisteren. De voorbije jaren kwamen duizenden mensen op straat om meer klimaatactie te eisen. Maar we hadden nooit het gevoel dat onze stem echt werd gehoord, zeker niet als we kijken naar de beslissingen die daarna werden genomen.
De regering moet zich verbinden met de realiteit van de mensen die het hardst worden getroffen door het ontregelde klimaat. Wie organisaties en gemeenschappen over de hele wereld ontmoet, ziet meteen dat niet iedereen de gevolgen van de klimaatcrisis op dezelfde manier beleeft. Het is een wereldwijde crisis, maar in de beleving ervan zitten enorme verschillen. Daarom is een ambitieuze internationale samenwerking onmisbaar om de meest getroffen mensen te beschermen."
Christine Mahy, algemeen secretaris van het "réseau wallon de lutte contre la pauvrETé"
Het zijn telkens dezelfde mensen die het zwaarst worden getroffen. Mensen die al zijn verzwakt door besparingen op wonen, onderwijs of werk, lopen ook het grootste risico om te sterven door extreme hitte of een overstroming.
Christine Mahy, algemeen secretaris van het " Réseau Wallon de Lutte contre la Pauvreté"
"Onze beleidsmakers hebben de plicht om te handelen. Dat is essentieel, voor mensenlevens én voor onze democratie. Ze beschikken over de financiële middelen, als ze daarvoor kiezen. Het is een kwestie van het geld te halen waar het zit. Ze moeten ingrijpen, simpelweg omdat het hun verantwoordelijkheid is om de bevolking te beschermen. Klimaat- en sociale organisaties trekken al jaren samen aan de alarmbel: stop met de rechten van mensen af te breken.
Moesten eerst de coronacrisis, daarna de overstromingen en nu de hittegolven plaatsvinden voordat we beseffen dat de klimaatcrisis ook een sociale crisis is? Het zijn telkens dezelfde mensen die het zwaarst worden getroffen. Mensen die al zijn verzwakt door besparingen op wonen, onderwijs of werk, lopen ook het grootste risico om te sterven door extreme hitte of een overstroming. Als we beleid blijven voeren dat mensen verder in de verdrukking brengt en hen hun rechten ontneemt, maken we hen nóg vatbaarder voor de klimaatcrisis. We maken van hen potentiële slachtoffers, mensen die overlijden of van wie het leven onleefbaar wordt."
Jean-Luc Crucke, Belgisch minister van Mobiliteit, Klimaat en Milieutransitie
Als ik één voorstel mag doen, dan is het dat de verschillende beleidsniveaus veel beter samenwerken.
Jean-Luc Crucke, Belgisch minister van Mobiliteit, Klimaat en Milieutransitie
"Als ik één voorstel mag doen, dan is het dat de verschillende beleidsniveaus veel beter samenwerken. Iedereen heeft zijn eigen bevoegdheden. We hebben uiteraard geen tijd om onze staatsstructuur opnieuw uit te tekenen of een staatshervorming door te voeren. Wat we wel nodig hebben, is dat elk bestuursniveau de expertise van de anderen erkent.
Als we samen rond de tafel zitten, is de kans veel groter dat we oplossingen vinden dan wanneer iedereen op zijn eigen eiland blijft.
We mogen de moed niet verliezen. We mogen niet opgeven. In het verleden hebben we tekort geschoten, omdat er geen samenwerking en organisatie was. We mogen verschillen, maar wat ons verbindt moet altijd sterker zijn dan wat ons verdeelt."
