Het vermogen van miljardairs bereikte een recordhoogte in 2025 en leidt tot gevaarlijke politieke ongelijkheid

Het vermogen van miljardairs is in 2025 met meer dan 16 procent gestegen, drie keer sneller dan het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar, tot 18,3 biljoen dollar – het hoogste niveau ooit, volgens een nieuw rapport van Oxfam dat vandaag is gepubliceerd bij de opening van het Wereld Economisch Forum in Davos.  

Het vermogen van miljardairs is sinds 2020 met 81 procent gestegen. Dit terwijl een op de vier mensen niet regelmatig genoeg te eten heeft en bijna de helft van de wereldbevolking in armoede leeft. Ook in België is het aantal mensen dat met voedselonzekerheid te maken heeft, tussen 2019 en 2023 met 0,5 miljoen of 125% gestegen. Ongeveer 8,1% van de Belgen, ofwel 0,9 miljoen mensen, is voedselonzeker. Cijfers van de voedselbanken pieken terwijl hun federale en Europese subsidies slinken. 

Het rapport “Resisting the Rule of the Rich: Defending Freedom Against Billionaire Power” analyseert daarnaast ook hoe de superrijken politieke macht verwerven om de regels van onze economieën en samenlevingen naar hun hand te zetten, in hun eigen voordeel en ten koste van de rechten en vrijheden van mensen over de hele wereld. 

De sterke toename van het vermogen van miljardairs valt samen met het pro-miljardairsbeleid van de Amerikaanse regering-Trump. Deze regering heeft de belastingen voor de superrijken verlaagd, de wereldwijde inspanningen om grote bedrijven te belasten ondermijnd, pogingen om monopolistische macht aan te pakken teruggedraaid en bijgedragen aan de groei van AI-gerelateerde aandelen, die een zegen zijn geweest voor superrijke investeerders over de hele wereld.  

Zijn presidentschap heeft de rest van de wereld een duidelijk waarschuwing gegeven over de macht van de ultrarijken. Het rapport van Oxfam laat zien dat de opkomende oligarchie niet alleen een Amerikaans fenomeen is, maar maatschappijen wereldwijd ondermijnt. 

Het rapport van Oxfam concludeert: 

• De gezamenlijke rijkdom van miljardairs is vorig jaar met 2,5 biljoen dollar gestegen, wat bijna gelijk is aan de totale rijkdom van de onderste helft van de mensheid – 4,1 miljard mensen. In België zijn de 17 miljardairs op de Forbes-lijst rijker dan 31% van de bevolking, ofwel 3.639.017 Belgen bij elkaar. 

• Het aantal miljardairs overschreed vorig jaar voor het eerst de grens van 3 000, terwijl de rijkste miljardair, Elon Musk, als eerste ooit de grens van een half biljoen dollar overschreed.  

• Miljardairs hebben 4 000 keer meer kans om een politieke functie te bekleden dan gewone mensen. 

• De 2,5 biljoen dollar aan toename in het vermogen van miljardairs zou voldoende zijn om extreme armoede 26 keer uit te bannen. Gemiddeld bezit iemand uit de rijkste 1% in België 200 keer meer vermogen dan iemand uit de armste 50%.  De rijkste 1% bezit 22% van de rijkdom, wat meer is dan de minst rijke 75% van de bevolking samen. 

Oxfam schat dat miljardairs 4000 keer meer kans hebben om een politieke functie te bekleden dan gewone burgers. Uit een World Values Survey in 66 landen bleek dat bijna de helft van alle ondervraagden zegt dat de rijken in hun land vaak verkiezingen kopen.  

“Regeringen maken verkeerde keuzes door de elite te paaien en rijkdom te verdedigen, terwijl ze de rechten van mensen onderdrukken en hun woede over het feit dat het leven voor velen onbetaalbaar en ondraaglijk wordt, negeren”, aldus Behar. 

Miljarden mensen worden geconfronteerd met vermijdbare ontberingen als armoede, honger en sterfte door te voorkomen ziekten, omdat het systeem tegen hen is gericht. Wereldwijd moet een op de vier mensen regelmatig maaltijden overslaan.  

Het armoedeniveau ligt grotendeels op hetzelfde niveau als in 2019. In Afrika neemt de extreme armoede weer toe. Politieke beslissingen die vorig jaar door regeringen over de hele wereld zijn genomen om te bezuinigen op hulpbudgetten, hebben mensen die in armoede leven rechtstreeks getroffen en kunnen tegen 2030 leiden tot meer dan 14 miljoen extra sterfgevallen. 

Burgerlijke vrijheden en politieke rechten worden teruggedraaid en onderdrukt; 2024 was het negentiende opeenvolgende jaar waarbij een kwart van alle landen de vrijheid van meningsuiting heeft ingeperkt. Vorig jaar waren er meer dan 142 grote antiregeringsprotesten in 68 landen, die door de autoriteiten doorgaans met geweld werden beantwoord. 

De kans op democratische achteruitgang door bijvoorbeeld de uitholling van de rechtsstaat of de ondermijning van verkiezingen is zeven keer groter in landen met grote ongelijkheid. “Geen enkel land kan het zich veroorloven om zelfgenoegzaam te zijn. Het tempo waarin economische en politieke ongelijkheid de uitholling van de rechten en veiligheid van mensen kan versnellen, kan angstaanjagend snel zijn”, zei Behar. 

Overheden laten de superrijken de media en sociale-mediabedrijven domineren. Miljardairs bezitten meer dan de helft van 's werelds grootste mediabedrijven en alle belangrijke sociale-mediabedrijven. Het rapport noemt de aankoop van de Washington Post door Jeff Bezos, Elon Musk met Twitter/X, Patrick Soon-Shiong met de Los Angeles Times en een miljardairsconsortium dat grote aandelen van The Economist heeft gekocht. In Frankrijk controleert de extreemrechtse miljardair Vincent Bolloré nu CNews, dat hij omgedoopt heeft tot het Franse equivalent van Fox News. In het Verenigd Koninkrijk wordt driekwart van de krantenoplage gecontroleerd door vier superrijke families.  

Het rapport citeert bewijs dat wereldwijd slechts 27% van de hoofdredacteuren vrouw is en slechts 23% tot een raciale minderheid behoort. Hierdoor worden hun stemmen gemarginaliseerd, terwijl minderheden vaak worden gestigmatiseerd en tot zondebok gemaakt en critici het zwijgen wordt opgelegd.  

De autoriteiten in Kenia hebben X gebruikt om critici van de regering op te sporen, te straffen en zelfs te ontvoeren en te martelen. Uit een studie van de Universiteit van Californië blijkt ondertussen dat in de maanden na de overname van X door Elon Musk het aantal haatzaaiende uitlatingen met ongeveer 500 procent is toegenomen. 

“Onze samenlevingen voelen vandaag de dag giftiger aan omdat ze dat aantoonbaar ook zijn, maar niet altijd om de redenen die ons worden verteld. De buitensporige invloed die de superrijken hebben op onze politici, economieën en media heeft de ongelijkheid vergroot en ons ver van het pad afgebracht om armoede aan te pakken. Regeringen zouden moeten luisteren naar de behoeften van de mensen op het gebied van gezondheidszorg, maatregelen tegen de klimaatcrisis en belastingrechtvaardigheid”, aldus Behar. 

Oxfam roept regeringen op om prioriteit te geven aan: 

• Realistische en tijdgebonden nationale plannen voor het terugdringen van ongelijkheid, met duidelijk vastgestelde benchmarks en regelmatige monitoring van de voortgang.  

• Effectieve belastingheffing voor de superrijken om hun macht te verminderen, onder meer door middel van breed opgezette belastingen op inkomen en vermogen tegen tarieven die hoog genoeg zijn om de enorme ongelijkheid terug te dringen. 

• Sterkere firewalls tussen rijkdom en politiek, onder meer door strengere regels tegen lobbyen en campagnefinanciering door de rijken, het waarborgen van meer onafhankelijkheid van de media en het verbieden van hate speech.  

• Verantwoordingsplicht voor de politieke empowerment van gewone burgers, waaronder een betere bescherming van de vrijheid van vereniging, vergadering en meningsuiting van mensen en van maatschappelijke organisaties en vakbonden. In België is de wet Quintin hier een regelrechte aanfluiting van. 

Opmerkingen voor de redactie 

• Het volledige rapport ‘Resisting the Rule of the Rich: Defending Freedom Against Billionaire Power’ en de methodologische toelichting zijn hier beschikbaar. 

• België houdt een stunt dinsdag 20 januari om 10u op de Vijfwindenstraat 60, Molenbeek. Oxfam repliceert er de NVA stunt uit 2005 om aan de hand van een met geld gevulde vrachtwagen, de Arizona Express, aan te tonen hoe de Arizona regering de rijken bevoordeelt. Koffie en ontbijtkoeken zullen voor handen zijn. Om 11u30 zal de Arizona Express halt houden aan het Miljardairssquare, nr 535-587 Louisalaan en zal er cava aangeboden worden. Gelieve aanwezigheid te bevestigen. 

• De gegevens over miljardairs zijn gebaseerd op Oxfam's analyse van Forbes' Real-Time Billionaire List voor het jaar tot 30 november 2025. De volledige berekeningen voor de miljardairstatistieken staan in de methodologie.  

• De cijfers over honger zijn afkomstig uit het rapport The State of Food Security and Nutrition in the World 2025. 

• De armoedecijfers zijn afkomstig uit de update van de Wereldbank van juni 2025 van de mondiale armoedegrenzen. 

• De Carnegie Endowment for International Peace Global Protest Tracker geeft gedetailleerde informatie over antiregeringsprotesten. 

• Uit een rapport van Freedom House blijkt dat 2024 het negentiende opeenvolgende jaar was waarin de vrijheden wereldwijd afnamen.