Scholenactie

Stel je de wereld voor als een donut. Niet om op te eten, maar als een manier om te begrijpen hoe we de wereld eerlijk en leefbaar kunnen houden.  

We horen het je denken. Wablief? Een korte uitleg!  

De donut heeft twee belangrijke randen. 

• De binnenste rand is de sociale ondergrens. Dat is alles wat mensen nodig hebben om goed te kunnen leven: genoeg eten, een huis, toegang tot onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid en een inkomen. 
• De buitenste rand is de ecologische grens. Dat is wat de aarde aankan. Als we te veel bossen kappen, te veel CO₂ uitstoten of de bodem uitputten, raakt de planeet beschadigd. Dan komt ook ons leven in gevaar. 

Tussen die twee randen is de zone waar we willen zijn: een wereld waarin iedereen goed kan leven, zonder de aarde kapot te maken. Dat idee noemen we de donuteconomie. 

Aan de ene kant zijn er mensen die te weinig hebben. Miljoenen mensen verdienen niet genoeg om rond te komen. Ze kunnen hun kinderen niet altijd naar school sturen of hebben geen toegang tot gezondheidszorg. Zij vallen onder de sociale ondergrens.  

Aan de andere kant gebruiken we wereldwijd te veel van de aarde. We produceren en consumeren op een manier die het klimaat verandert en de natuur onder druk zet. Dat gebeurt bijvoorbeeld door ontbossing, vervuiling en intensieve landbouw. Zo gaan we over de ecologische grens. 

Die twee problemen hangen samen. In het huidige economische systeem komt veel macht en rijkdom terecht bij een kleine groep bedrijven en mensen. Zij bepalen vaak de prijzen en de regels. Het gevolg is dat veel mensen hard werken, maar toch in armoede leven. Tegelijk wordt er te weinig rekening gehouden met de impact op de planeet. Zo worden mensen als het ware uit de donut geduwd, langs beide kanten.  

Een mooi voorbeeld, met een wereldwijd verhaal. Fair trade zorgt ervoor dat boeren en producenten een eerlijke prijs krijgen voor hun werk.  In Oost-Congo leven koffieboeren en -boerinnen in een bijzonder moeilijke context. De regio wordt al jaren getroffen door conflict en geweld. Toch blijven mensen er werken aan hun toekomst. Oxfam werkt er samen met koffiecoöperaties zoals Rebuild Women’s Hope. De organisatie bestaat voor meer dan 70% uit vrouwen! Met het extra fairtrade-inkomen kunnen de leden hun kinderen naar school sturen, hebben ze toegang tot gezondheidszorg en investeren in landbouw die beter is voor de bodem en het klimaat. Er wordt gewerkt met agro-ecologische methodes. Dat betekent dat ze de natuur gebruiken en beschermen tegelijk, bijvoorbeeld door verschillende gewassen te combineren en de bodem gezond te houden. Dat helpt ook om beter om te gaan met klimaatverandering. 

Dit is een voorbeeld van hoe een product binnen de donut kan passen: mensen krijgen een eerlijk deel van de waarde en er wordt zorg gedragen voor de omgeving. 

Ook als je geen koffie drinkt, je maakt elke dag keuzes als consument. De kleren die je draagt, de chocolade die je eet, de spullen die je koopt. We zouden ons dezelfde vragen moeten stellen bij elk product: wie heeft dit gemaakt? Is die persoon eerlijk betaald? Wat is de impact op de natuur? 

De donuteconomie toont dat het anders kan. Dat je die vragen eigenlijk niet meer zou moeten stellen ...