$3,000 winst per seconde voor fossiele brandstofbedrijven terwijl gezinnen worstellen met hoge energieprijzen

In vergelijking met 2025 betekent dit een toename van bijna $37 miljoen euro per dag. De totale winst van 2026 in de sector zal rond de $94 miljard liggen. Dat bedrag is voldoende om 50 miljoen mensen in Afrika te voorzien van zonne-energie.

In context van de wereldwijde energiecrisis heeft Oxfam inwoners van zeven landen bevraagd. Daaruit blijkt dat drie keer zoveel burgers grotere overheidsinspanningen in hernieuwbare energie steunen dan tegenover fossiele brandstof. Ongeveer twee derde van de bevraagden moedigt bovendien een overwinstbelasting aan op de overmatige winsten van grote olie- en gasbedrijven ten behoeve van de energietransitie.

Gezinnen wereldwijd worden geconfronteerd met energieschaarste door de groeiende geopolitieke instabiliteit terwijl conflicten in Palestina, Libanon en Iran levens blijft nemen. De gewone burger die daardoor als maar moeilijker rondkomt staat in schril contrast met het almaar groeiende fortuin van de superrijken.

Een groot deel van de fossiele brandstofwinst gaat op dit moment naar de rijkste 1 procent in het Globale Noorden. Deze winsten draaien op klimaatschade en de wereldwijde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

“Terwijl arme landen de klimaatschade het hardste voelen, worden hun overheden gedwongen om schulden af te betalen. Er blijven daardoor niet genoeg budgetten over voor onderwijs en gezondheidszorg, laat staan voor klimaatadaptatie. Een eerlijke transitie houdt rekening met alle landen, in het bijzonder met degene die de klimaatverandering het hardste voelen,” zegt Mariana Paoli, experte klimaatbeleid bij Oxfam. “De rijkste vervuilers belasten, die overigens geen intentie hebben tot een propere toekomst, staat centraal in een eerlijke energietransitie.”

Fossiele brandstofbedrijven en de superrijken die ze exploiteren, verankeren ongelijkheid en keren hun rug toe naar de mensen die er het hardst onder lijden. Een maand geleden kondigde ExxonMobil een aanzienlijke knip in het budget voor hun low-carbon energieprojecten van één derde en TotalEnergies weigert een transitieplan in lijn met 1.5°C opwarming.

Oxfam dringt overheden in Santa Marta aan om:

• Klimaatgerichte overheidsbudgetten te verhogen. Overheden moeten maatregelen invoeren om bedrijven en superrijken die profiteren van fossiele brandstoffen en de koopkrachtcrisis te belasten, onder meer via een Rich Polluter Profit Tax op fossiele‑energiebedrijven en een overwinstbelasting in alle sectoren. Aanpak van onhoudbare staatsschulden is noodzakelijk, via schuldkwijtschelding, eerlijke herstructurering en de invoering van een VN‑kader voor staatsschulden.
• Het centraal stellen van gerechtigheid in de energietransitie door principes van verantwoord desinvesteren te hanteren. Overheden en fossiele brandstofbedrijven moeten verantwoordelijkheid nemen voor de milieuschade die ze aanrichten en het natuurverlies tot gevolg, met oog voor de hardst getroffen gemeenschappen.

• Het opstellen van een rechtvaardig stappenplan om een punt te zetten achter fossiele brandstoffen dat rekening houdt met de verantwoordelijke vervuiler, financiële beperkingen van getroffen landen en brandstofafhankelijkheid.

   

Opmerkingen voor de redactie

De bevraging werd uitgevoerd door het marktonderzoeksbureau Norstat in april 2026. Inwoners van zeven landen werden bevraagd (VK, Frankrijk, Brazilië, Turkije, Oostenrijk, Nederland en Colombia). Het onderzoek vond ook dat steun voor een fossiele brandstofbelasting om de energietransitie te financieren niet ideologisch gebonden is en partijlijnen overstijgt. In zes van de betrokken landen steunden meer respondenten van uiterst rechtse partijen voor een heffing op fossiele brandstoffen dan tegen.

Een Nederlandstalige woordvoerder van Oxfam is ter plaatse in Santa Marta.