Waarom Oxfam het EU-Mercosur-handelsakkoord veroordeelt
Het vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen (Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay) bevoordeelt Europese multinationals en de agro-industrie, ten koste van duurzame landbouw en boer.inn.en. Tegelijk staat het akkoord synoniem voor een hogere CO₂ - uitstoot en meer ontbossing in de Mercosur-landen. Ook milieu- en mensenrechten nemen een forse duik. Je leest hier Oxfams standpunt en onze visie op wat eerlijke en duurzame landbouw moet zijn.
Neokoloniale akkoorden in het voordeel van de agro-industrie en Europese multinationals
Vrijhandelsakkoorden zijn gebaseerd op een neokoloniale logica: de Mercosur-landen zullen meer grondstoffen en laagwaardig verwerkte producten naar Europa exporteren, in ruil voor industriële producten met een hoge toegevoegde waarde.
De grote winnaars van dit akkoord zijn de farmaceutische en automobielsector in Europa, en de agro-industrie in de Mercosur-landen (producenten van rundvlees, gevogelte, suiker en ethanol). De structuur van het akkoord bevoordeelt vooral Europese multinationals: het opent nieuwe markten, garandeert toegang tot grondstoffen (een extractivistische benadering) en stelt overheidsopdrachten in de Mercosur-landen open voor Europese bedrijven. In ruil zal het akkoord de export van grondstoffen en primaire producten uit de Mercosur stimuleren om de zogenoemde ‘groene industrie’ in het Noorden te bevoorraden.
Aantasting van mensenrechten en milieubescherming
Het akkoord biedt geen doeltreffende bescherming bij schendingen van mensen- of milieurechten, omdat dit luik niet bindend is. De grondstoffen die in het kader van het akkoord worden verhandeld, zullen de ontbossing en CO₂-uitstoot verergeren. Door de verlaging van invoerrechten zal ook de handel in gevaarlijke pesticiden toenemen: middelen die in de EU verboden zijn, maar naar de Mercosur-landen worden geëxporteerd en daar in de landbouw worden gebruikt. Minstens 30% van de pesticiden die in Brazilië zijn toegelaten, is verboden in de EU. In februari 2023 waren in Brazilië meer dan 3.000 pesticiden toegestaan, waarvan 63% actieve bestanddelen bevat die verboden zijn in de EU.
Oneerlijke concurrentie en toenemende druk op boeren
Op het vlak van landbouw versterkt het akkoord grote agro-industriële spelers en conventionele landbouw, en dat brengt de overgang naar duurzame landbouw in gevaar. Het zal de sojaproductie (voor veevoeder) en het gebruik van pesticiden stimuleren en zo de druk op boeren en boerinnen aan beide kanten van de Atlantische Oceaan vergroten.
In Europa leidt dit tot lagere prijzen voor landbouwers en tot oneerlijke concurrentie door agro-industriële giganten. In de Mercosur-landen ondersteunt het akkoord een agro-industrieel model dat familiale landbouwbedrijven en inheemse volkeren onder zware druk zet.
Dramatische gevolgen voor inheemse bevolkingen in de Mercosur-landen
In landen zoals Brazilië staan inheemse gemeenschappen en familiale landbouwbedrijven al onder zware druk. Ze hebben moeilijk tot geen toegang tot land en natuurlijke hulpbronnen. Ze zijn vaak het doelwit van agressieve propaganda om hen van hun land te verjagen. Geweld en schendingen van hun rechten zijn geen uitzondering.
Om weidegrond voor veeteelt in het Amazonegebied of sojavelden in de Cerrado uit te breiden, maken agro-industriële bedrijven gebruik van verbale en fysieke bedreigingen om inheemse bevolkingen en boeren te verdrijven. Zo doen ze aan opzettelijke brandstichting om bossen te vernietigen en die vervolgens als ‘nieuwe’ gronden in te palmen. Onder druk van de agro-industriële expansie ligt de landbouwhervorming in Brazilië vandaag volledig stil.
Oxfam steunt duurzame landbouw gebaseerd op samenwerking en mensenrechten
Oxfam zet zich in voor een duurzaam voedselsysteem dat wereldwijd de rechten van kleinschalige landbouwproducenten beschermt en het recht op voedsel voor iedereen garandeert.