Waarom de maatregelen van de Arizona-regering vrouwen harder treffen
De Arizona-regering bespaart op de overheidsuitgaven, met name op werkloosheidsuitkeringen en langdurige ziekte-uitkeringen. Ze plant ook om het, en om pensioenstelsel te hervormen. Met deze besparingsmaatregelen kiestt de regering ervoor om de last van de schuld op de schouders van de Belgische bevolking te leggen, in het bijzonder op de mensen in meer kwetsbare situaties. Vrouwen behoren tot de meest getroffen groepen. Waarom zijn zij benadeeld en welke gevolgen zullen de maatregelen van Arizona voor hen hebben? Lees hier onze analyse.
Over economische ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in België
België is geen land met gendergelijkheid. OnsHet land doet het weliswaar beter dan andere landen, maar één realiteit blijft bestaan: 70% van de mensen die in België in armoede leven, zijn vrouwen.Hoe komt dit? Vrouwen zijn niet van nature voorbestemd om arm te zijn, maar ze komen wel in kwetsbare en moeilijke situaties terecht door een reseme politieke en culturele keuzes.
De verschillende factoren die hieronder worden genoemd, verklaren waarom de maatregelen van Arizona een grotere impact hebben op vrouwen. Kort gezegd: vrouwen worden in België al economisch gediscrimineerd en de hervormingen in Arizona zullen deze ongelijkheden alleen maar vergroten.
Ongelijkheid 1: Vrouwen worden vaker gedwongen om deeltijds te werken
- 4 op de 5 deeltijdwerkers zijn vrouwen. (Bron: Statbel)
- Een kwart van de vrouwen die deeltijds werken, doet dat om voor kinderen of andere afhankelijke personen te zorgen, tegenover 8% van de mannen. (Bron: Statbel)
Ongelijkheid 2: meer vrouwen hebben een onderbroken of onvolledige loopbaan vanwege zorgverantwoordelijkheden.
(Bron: Ines)
Ongelijkheid 3: vrouwen zijn oververtegenwoordigd in zware en onzekere sectoren.
Ongelijkheid 4: vrouwen doen het grootste deel van het onbetaalde werk
- In België besteedt een vrouw in een heteroseksueel koppel vandaag 1 uur en 36 minuten meer aan huishoudelijke taken dan haar partner. (Bron: Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen).
-81% van de Belgische vrouwen neemt dagelijkse huishoudelijke taken op zich, tegenover 33 % van de mannen. (Bron: Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen).
De verschillende maatregelen in Arizona en de gevolgen voor vrouwen
1.De hervorming van de werkloosheid
Beschrijving van de hervorming: dDe werkloosheidsuitkeringen worden voortaan beperkt tot maximaal 2 jaar. Er bestaat echter een uitzondering voor personen ouder dan 55 jaar: vanaf 2026 zal de duurbeperking van de uitkeringen niet op hen van toepassing zijn als zij minstens 31 jaar hebben gewerkt.
Gerelateerde ongelijkheden:
- Ongelijkheid 1: Vrouwen worden vaker gedwongen om deeltijds te werken
- Ongelijkheid 2: vrouwen hebben vaker te maken met onderbroken of onvolledige loopbanen.
- Ongelijkheid 3: vrouwen zijn oververtegenwoordigd in zware en onzekere sectoren.
Uitleg:
Binnen het kader van de werkloosheidsregeling is het leeuwendeel van de personen in kwetsbare situaties vrouwen. : personen ouder dan 50 jaar, deeltijdswerkenden of personen met een onderbroken loopbaan, en personen met een invaliditeitsstatuut. Daardoor is het voor vrouwen moeilijker om een volledige loopbaan op te bouwen.De uitzondering die de regering voorziet voor 55-plussers is daarom bijzonder moeilijk te realiseren.. Vrouwen boven de 55 vormen dus een bijzonder kwetsbare groep. Ze zijn vakerfinancieel afhankelijk van hun partner en hebben meer moeite om opnieuw werk te vinden.
3.Hervorming van de langdurige ziekte-uitkeringen
Beschrijving van de hervorming: Versterking van de controlemechanismen en beperking van de duur van langdurige ziekte-uitkeringen. Maatregelen die 100.000 personen treffen (ofwel 20% van het totale aantal personen dat een uitkering ontvangt).
Gerelateerde ongelijkheden:
- Ongelijkheid 3: vrouwen zijn oververtegenwoordigd in zware en onzekere sectoren.
- Ongelijkheid 4: vrouwen doen het grootste deel van het onbetaalde werk.
Uitleg:
Vandaag de dag vertegenwoordigen vrouwen meer dan 60% van de langdurig zieken in België (69% voor burn-outs). Deze oververtegenwoordiging kan worden verklaard door hun sterke aanwezigheid in zware sectoren (gezondheidszorg, schoonmaak, maatschappelijk werk) en door hun te grote betrokkenheid bij huishoudelijke taken. Deze zware werkomstandigheden verhogen het risico op aandoeningen zoals chronische pijn, artrose en psychische stoornissen (depressie, burn-out). Uit een studie van de ULB blijkt dat banen in de dienstensector de kans op invaliditeit na een jaar met 200% verhogen. De meerderheid van de mensen die in de dienstenchequesector werken, zijn vrouwen (96%) met een migratieverleden (98%). 25% van hen is ouder dan 50 jaar en een groot deel is alleenstaande moeder (16%).
Vrouwen hebben ook minder gemakkelijk toegang tot gezondheidszorg: bijna één op de twee vrouwen (48%) heeft om financiële redenen afgezien van ten minste één behandeling, tegenover één op de drie mannen (Bron: Solidaris, 2024).
Een andere factor is het gebrek aan gegevens over gezondheidszorg voor vrouwen en het gebrek aan aandacht en kennis rond menstruatiepijn, bekkenbodemproblemen of symptomen van de menopauze.
3. Einde van het huwelijksquotiënt
Beschrijving van de hervorming: hHet huwelijksquotiënt is een fiscaal voordelig instrument voor koppels waarvan één van de partners weinig of geen inkomen heeft. Dankzij het huwelijksquotiënt krijgt de partner met een laag inkomen fiscaal een deel van het beroepsinkomen van de andere partner toegewezen. Het totale bedrag aan te betalen belastingen is dus lager dan wat het koppel zou hebben betaald als beide inkomens afzonderlijk zouden worden beschouwd. De regering gaat dit voordeel afschaffen, met als doel “vrouwen weer aan het werk te krijgen”. Dit zal 276. 798 huishoudens benadelen.
Gerelateerde ongelijkheden:
- Ongelijkheid 1: Vrouwen worden vaker gedwongen om deeltijds te werken .
- Ongelijkheid 2: meer vrouwen hebben een onderbroken of onvolledige loopbaan.
- Ongelijkheid 4: vrouwen doen het grootste deel van het onbetaalde werk.
Uitleg:
Binnen een relatie zijn het meestal de vrouwen die weinig of geen inkomen hebben, , vaak omdat ze hun beroepsactiviteit om familiale redenen hebben moeten verminderen of stopzetten. Vrouwen ouder dan 45 jaar zijn bijzonder kwetsbaar voor de afschaffing van het huwelijksquotiënt. Minder dan 10 % van de vrouwen tussen 45 en 49 jaar vindt namelijk opnieuw werk. Het afschaffen van het belastingvoordeel heeft dus geen economisch nut:vrouwen komen niet opnieuw op de arbeidsmarkt als die hen niet toelaat.
4. Hervorming van de pensioenen
Beschrijving van de hervorming:
- een loopbaanjaar wordt opnieuw gedefinieerd en gaat van 104 naar 156 gewerkte dagen.
- Malussysteem om de toegang tot vervroegd pensioen te beperken: personen die niet 35 jaar hebben gewerkt (minimaal 156 werkdagen per jaar) of in totaal 7020 dagen gedurende hun hele loopbaan, zullen een lager pensioen krijgen.
Gerelateerde ongelijkheden:
- Ongelijkheid 1: Vrouwen worden vaker gedwongen om deeltijds te werken.
- Ongelijkheid 2: vrouwen hebben vaker te maken met onderbroken of onvolledige loopbanen.
- Ongelijkheid 3: vrouwen zijn oververtegenwoordigd in zware en onzekere sectoren.
Uitleg:
- Aangezien vrouwen vaker deeltijds werken, zal het voor hen moeilijker zijn om de drempel van 156 werkdagen per jaar te halen.
- Loopbaanonderbrekingen om familiale redenen, die vooral vrouwen aangaan, zullen niet langer worden meegeteld als werkdagen voor het pensioenrecht.
- Het malussysteem zal meer vrouwen treffen: vanaf 2026 zal 25% van de vrouwen niet meer zonder malus met vervroegd pensioen kunnen gaan, tegenover 8% van de mannen. Toch zijn vrouwen oververtegenwoordigd in de zwaardere sectoren met hoge beroepsmatig negatieve effecten op fysiek en/of mentaal vlak., Hier is het vervroegd pensioen net het nuttigst. Gevolg: 21,6% van de vrouwen zal hun loopbaan met minstens een jaar of meer moeten verlengen.
- In 2023 bedroeg het verschil in gemiddeld wettelijk pensioen tussen mannen en vrouwen 383 euro (17%). De impact van deze maatregelen zal deze kloof nog vergroten. Het Studiecomité voor de vergrijzing heeft de gevolgen van de pensioenhervorming geëvalueerd en concludeert dat vrouwelijke werknemers hiervoor de zwaarste prijs zullen betalen. Tegen 2040 zullen zij gemiddeld 5,6% van hun pensioen verliezen, terwijl dat van mannen slechts met 4,3% zal dalen.
5. Flexibilisering van het werk
Beschrijving van de hervorming:
- Voorheen moest een deeltijdcontract minimaal 13 uur per week omvatten (de zogenaamde “tiers temps”). De hervorming schaft deze drempel af: een werkgever kan voortaan contracten van slechts 3 uur per week aanbieden of de werktijden in zeer kleine stukjes opsplitsen. Het resultaat: nog onzekerdere banen, met onvoorspelbare inkomens en werkroosters die moeilijk te combineren zijn met een gezinsleven.
- Afschaffing van het verbod op nachtwerk.
- Jaarlijkse berekening van de werkuren: maatregel om de werkuren op variabele wijze over het hele jaar te verdelen. De werkroosters hoeven slechts 3 dagen van tevoren te worden meegedeeld.
Gerelateerde ongelijkheden:
- Ongelijkheid 1: vrouwen worden vaker gedwongen om deeltijds te werken
- Ongelijkheid 3: vrouwen zijn oververtegenwoordigd in zware en onzekere sectoren.
- Ongelijkheid 4: vrouwen doen het grootste deel van het onbetaalde werk.
Uitleg:
- Vrouwen zijn in de meerderheid in deeltijdbanen. Zij zullen dus meer te maken krijgen met onzekere banen als gevolg van de flexibilisering van de arbeidsmarkt.
- De afschaffing van het verbod op nachtwerk heeft vooral gevolgen voor de distributiesector, waar vrouwen in de meerderheid zijn. Nachtwerk verhoogt echter het risico op ziekten zoals kanker.
- Door de jaarlijkse berekening van de arbeidstijd wordt het moeilijker om vooruit te plannen en werk en privéleven te combineren. Vrouwen, die nog steeds het grootste deel van de huishoudelijke en gezinstaken op zich nemen, worden door dit soort maatregelen bijzonder benadeeld, wat hun positie op de arbeidsmarkt nog verder verzwakt.
6. Afschaffing van verschillende pensioenrechten
Beschrijving van de hervorming:
- Afschaffing van het gezinspensioen.: Het gezinspensioen -– een pensioen dat wordt berekend voor een getrouwd koppel met ongelijke inkomens – wordt geleidelijk afgeschaft, zonder aanpassing voor de betrokken vrouw in het koppel. Dit kanhun inkomen drastisch verminderen.
- Afschaffing van het echtscheidingspensioen: dit stelde de ex-echtgenoot – vaak de vrouw – in staat een pensioen te krijgen ter compensatie van verschillende loopbanen (bijvoorbeeld het stoppen of verminderen van het werk van de vrouw bij de geboorte van kinderen). Deze maatregel treft opnieuw eerder vrouwen. Zij vertegenwoordigen namelijk 80% van de begunstigden van dit pensioen en hebben vaak geen andere inkomstenbronnen.
- Afschaffing van het pensioen voor weduwen en weduwnaars: 98% van de begunstigden zijn vrouwen.
Gerelateerde ongelijkheden:
- Ongelijkheid 1: vrouwen worden vaker gedwongen om deeltijds te werken
- Ongelijkheid 2: vrouwen hebben vaker te maken met onderbroken of onvolledige loopbanen.
Internationale Vrouwendag: allemaal samen tegen Arizona
Op 8 maart 2026 is het Internationale Vrouwendag. De Wereldvrouwenmars in België roept op om een gemeenschappelijk front te vormen tegen het beleid van onze regering, omdat het de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen vergroot. Laten we ons verenigen, voor elkaar zorgen en demonstreren voor een rechtvaardige en gelijkwaardige samenleving.